Zeytinyağı Etiketi Nasıl Okunur? Zorunlu, İsteğe Bağlı ve Şartlı Satırlar

Zeytinyağı etiketini okurken önce sınıf adına, sonra parti (lot) numarasına ve tavsiye edilen tüketim tarihine bakın. Türk Gıda Kodeksi'ne göre sınıf adı, net miktar, tarih, parti numarası, işletme kayıt numarası ve menşe her şişede zorunludur. Hasat yılı ise mevzuatta hiç düzenlenmemiştir; asitlik de isteğe bağlıdır, ama yazıldıysa üç değerle birlikte yazılmak zorundadır.

Zorunlu satırlar: her şişede olmalı

Gıda Etiketleme Yönetmeliği'nin 9. maddesi ve Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği (2017/26) birlikte şu satırları ister:

• Sınıf adı: natürel sızma, natürel birinci, riviera ya da pirina yağı. Pirina yağı hiçbir koşulda "zeytinyağı" diye adlandırılamaz (Tebliğ md. 14/c). Sınıfların farkı için natürel sızma ne demek yazımıza bakabilirsiniz.
• Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT): son kullanma tarihi değildir; tat ve aromanın korunduğu süreyi gösterir. Ayrıntısı zeytinyağı bozulur mu yazısında.
• Parti numarası (md. 11): şişenin hangi üretime ait olduğunu gösterir.
• İşletme kayıt numarası (md. 12): gıdanın "üretildiği veya ambalajlandığı" işletmeninkidir; yağın sıkıldığı değil, şişelendiği yeri de gösterebilir.
• Menşe ülke (md. 31): firmanın adresi menşe bildirimi sayılmaz.

Tebliğ ayrıca son tüketiciye ambalajsız satışı yasaklar (md. 14/g); etiketsiz, açık satılan yağın bu satırların hiçbirini taşımamasının nedeni budur.

Koşula bağlı ibareler: yazıldıysa şartı var

• "Soğuk sıkım": hamurun 27 °C'nin altında santrifüj ya da perkolasyonla işlendiği natürel sızma veya natürel birinci için kullanılabilir (md. 14/e).
• "İlk soğuk baskı": yalnızca 27 °C'nin altında hidrolik presle yapılan ilk sıkım için geçerlidir (md. 14/d). Dekantörle sıkılan yağa yazılamaz.
• Asitlik: yazılacaksa peroksit değeri, mumsu madde ve UV soğurma değerleri de "aynı yüzde ve aynı boyutta" yazılır (md. 14/ğ). Ön yüzde tek başına "%0,3 asit" yazan etiket bu kurala uymaz. Asitliğin tek başına neyi söylemediğini asit oranı kaç olmalı yazısında anlattık.
• Meyvemsi, acı, yakıcı gibi tat ifadeleri: yalnızca natürel sızma ve natürel birincide, Tebliğ'in tanımlı ifade listesiyle ve duyusal panel yöntemiyle değerlendirilmiş olmak koşuluyla kullanılır (2023/23 değişikliği).
• Coğrafi işaret: yalnızca natürel sızma ve natürel birinci taşıyabilir (md. 14/b); örneğin Milas zeytinyağı AB'de korumalı menşe adıdır.
• "Zeytinin yalnızca mekanik olarak işlenmesi ile elde edilmiş üstün kalitede zeytinyağı" cümlesi: Türkiye'de isteğe bağlıdır (md. 14/ç), AB'de ise zorunludur.

Mit: "Hasat yılı yazmayan yağ sahtedir"

Haber sitelerindeki etiket rehberleri hasat yılının "mutlaka" yazılması gerektiğini söylüyor. Oysa Tebliğ'de hasat yılına dair tek bir hüküm yok. AB'nin 2022/2104 sayılı tüzüğü (md. 11) hasat yılını isteğe bağlı tutar, ama yalnızca kaptaki yağın yüzde 100'ü o hasattan geliyorsa yazılmasına izin verir. Türkiye'de bu yüzde 100 koşulu bile bulunmuyor. Yani yazılan hasat yılı tek başına yasal bir güvence değildir, yazılmaması da sahtelik kanıtı değildir.

Daha sağlam iz, zorunlu olan parti numarasıdır. Üretici bu numaraya analiz değerleri bağlıyorsa, etiketteki her iddianın arkası kontrol edilebilir.

Üretici gözünden: etiketin arkasını lot numarası doldurur

Milasso şişelerinde lot numarası şişenin boynundadır; o hasadın değerleri lot defteri sayfasında yayımlanır. Ekim 2025 hasadı Ultra Premium lotu 2025-EH-03'te asitlik yüzde 0,28, polifenol 384 mg/kg, peroksit 7,4'tür. Kasım 2025'te toplanan 2025-EH-05 lotunda polifenol 287 mg/kg'dır. İki şişede de aynı "natürel sızma" adı yazar; bir aylık hasat farkını etiket değil, lot verisi gösterir.

Sınıf adı yalnızca alt sınırı garanti eder. Erken hasat Memecik'in değerlerini şişe şişe görmek isterseniz Ultra Premium 500 ml lot numarasıyla gelir; yöntemin tamamı erken hasat zeytinyağı sayfasında.