Coğrafi İşaretli Zeytinyağları Listesi 2026: Türkiye'de 21 Tescil, AB'de 4

Ekim 2026 itibarıyla TÜRKPATENT'in coğrafi işaret sicilinde 21 zeytinyağı tescilli: 12'si menşe adı, 9'u mahreç işareti. Bunlardan yalnızca dördü Avrupa Birliği'nin eAmbrosia siciline de menşe adı (PDO) olarak girdi: Milas (2020), Edremit (2023), Aydın Memecik (2024) ve Mut (2025). Kilis Zeytinyağı'nın AB başvurusu inceleme aşamasında. Haberlerde dolaşan 37, 38 ya da 46 gibi sayılar zeytinyağını değil, Türkiye'nin AB'deki tüm ürünlerini sayar.

AB'de tescilli Türk zeytinyağları (eAmbrosia)

Aşağıdaki tarihler eAmbrosia'daki tescil tarihleridir. Dördü de menşe adıdır; yani zeytinin yetişmesi, yağın sıkılması ve hazırlanması tamamen tanımlı bölgede yapılır.

• Milas Zeytinyağı (Muğla): 23 Aralık 2020, dosya PDO-TR-2379. AB'nin tescil ettiği ilk Türk zeytinyağı. Memecik çeşidine dayanır.
• Edremit Zeytinyağı (Balıkesir): 20 Temmuz 2023, PDO-TR-02783. Edremit ve Havran ilçeleri; Ayvalık (Edremit yağlık) çeşidi.
• Aydın Memecik Zeytinyağı (Aydın): 5 Şubat 2024, PDO-TR-02802. Başvuru 2023'te AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı, tescil 2024'te kesinleşti.
• Mut Zeytinyağı (Mersin): 25 Temmuz 2025, PDO-TR-03226.
• Başvuru aşamasında: Kilis Zeytinyağı (PDO-TR-02892).

Bazı haberlerde Ayvalık Zeytinyağı "AB onay sırasında" diye geçer. Ancak Ekim 2026'da eAmbrosia'da Ayvalık Zeytinyağı adına bir başvuru kaydı görünmüyor. AB sicilindeki diğer zeytin kayıtları ise yağ değil, sofralık zeytindir: Gemlik Zeytini (2023), Milas Yağlı Zeytini (2023), Edremit Körfezi Yeşil Çizik Zeytini (2023) ve Aydın Memecik Zeytini (2025). Milas Çekişke Zeytini ile Antalya Tavşan Yüreği Zeytini de sofralık zeytin başvurusudur.

Türkiye'deki 21 tescil: menşe adları

TÜRKPATENT sicilinde menşe adıyla korunan 12 zeytinyağı şunlar (parantezde ulusal tescil yılı):

• Ayvalık Zeytinyağı, Balıkesir (2007)
• Milas Zeytinyağı, Muğla (2016)
• Edremit Zeytinyağı, Balıkesir (2017)
• Mut Zeytinyağı, Mersin (2018)
• Aydın Memecik Zeytinyağı, Aydın (2020)
• Burhaniye Zeytinyağı, Balıkesir (2020)
• Ödemiş Çekişte Zeytinyağı, İzmir (2020)
• Geyikli Zeytinyağı, Çanakkale (2021)
• Tarsus Sarıulak Zeytinyağı, Mersin (2021)
• Bayramiç Zeytinyağı, Çanakkale (2022)
• Derik Halhalı Zeytinyağı, Mardin (2022)
• Edincik Su Zeytinyağı, Balıkesir (2024)

Liste Ege ile sınırlı değil. Mardin'den Halhalı, Mersin'den Sarıulak gibi yerel çeşitler de menşe adıyla korunuyor. AB'ye giden dört yağın hepsi önce ulusal menşe adı almıştı; Milas'ın ulusal tescili 2016'da, AB tescili dört yıl sonra geldi.

Türkiye'deki 21 tescil: mahreç işaretleri

Mahreç işaretiyle korunan 9 zeytinyağı:

• Nizip Zeytinyağı, Gaziantep (2012)
• Akhisar Domat Zeytinyağı, Manisa (2022)
• Akhisar Uslu Zeytinyağı, Manisa (2022)
• Ceyhan Zeytinyağı, Adana (2022)
• Kilis Zeytinyağı, Kilis (2022)
• Altınözü Zeytinyağı, Hatay (2023)
• Osmaniye Zeytinyağı, Osmaniye (2023)
• Soma Zeytinyağı, Manisa (2023)
• Erdek Kapıdağ Zeytinyağı, Balıkesir (2025)

Kilis bu listede ilginç bir örnektir: Türkiye'de mahreç işaretiyle tescilli, AB'ye ise menşe adı olarak başvurmuş durumda. Sicil yaşayan bir listedir; yeni tescil geldikçe sayı değişir. Bu yüzden her yıl güncelleyeceğimiz bu listeyi, aşağıda anlattığımız gibi kendiniz de doğrulayabilirsiniz.

Menşe adı ile mahreç işareti farkı

İki tür de 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 34. maddesinde tanımlanır. Fark, üretim zincirinin ne kadarının bölgede kaldığıdır.

• Menşe adı: Üretim, işleme ve diğer işlemlerin tümü coğrafi sınır içinde yapılır. Ürün tüm veya esas özelliklerini o bölgenin doğal ve beşerî unsurlarından alır. Zeytin de, sıkım da, hazırlama da bölgede olmalıdır. AB karşılığı PDO'dur, logosu kırmızı-sarıdır.
• Mahreç işareti: Ürün niteliği veya ünüyle bölgeyle özdeşleşmiştir, ama üretim ve işleme adımlarından en az birinin bölgede yapılması yeterlidir. AB karşılığı PGI'dir, logosu mavi-sarıdır.

Zeytinyağında bu fark önemlidir. Menşe adlı bir yağda zeytin başka bölgeden getirilip sıkılamaz. Mahreç işaretinde ise tescil dosyası neyin bölgede yapılacağını ayrıca tanımlar. AB'deki dört Türk zeytinyağının dördü de menşe adıdır.

Etikette coğrafi işaret nasıl doğrulanır?

Kanunun 46. maddesine göre tescilli coğrafi işareti kullanma hakkı olan üretici, işareti amblemle birlikte ürünün ya da ambalajın üzerinde kullanmak zorundadır. Kullanıcı ayrıca tescil ettirene, yani Milas'ta Milas Ticaret ve Sanayi Odası'na, bildirimde bulunur. Rafta üç adımla kontrol edebilirsiniz:

• Tam ad ve amblem: Etikette tescilli adın tamamı ("Milas Zeytinyağı") ve coğrafi işaret amblemi birlikte olmalı. Yalnızca "Milas'tan" ya da "Ege yağı" yazması tescil anlamına gelmez.
• TÜRKPATENT veri tabanı: ci.turkpatent.gov.tr adresinde adı arayın. Tescil numarası, tescil ettiren kurum ve ürün tanımı dosyası orada.
• AB için eAmbrosia: Yağ AB logosu taşıyorsa adı eAmbrosia'da aratın; tescil şartnamesi her kaydın ekindedir.

Etiketin geri kalanını okumak için zeytinyağı etiketi nasıl okunur rehberimize bakın.

Coğrafi işaret kalite garantisi mi?

Kısmen. Coğrafi işaret, yağın nereden geldiğini ve hangi kurala göre yapıldığını garanti eder; şişedeki yağın sınıfının en iyisi olduğunu garanti etmez. Tescil şartnameleri bir taban koyar. Milas Zeytinyağı şartnamesi serbest asitliği %0,7'nin altında, peroksiti en fazla 20 ve toplam fenolü en az 100 mg/kg ister; yağın en az %95'i Memecik olmalıdır. Bu taban, genel sızma sınırlarına yakındır. Yani tescilli bir yağ kurallara uygun ama sıradan olabilir; tescilsiz bir yağ da daha iyi ölçülebilir. Kaliteyi hasat yılı ve o lotun analiz değerleri söyler. Memecik ile Ayvalık'ın tescil metinlerindeki tat farkını Memecik ile Ayvalık zeytinyağı farkı yazımızda karşılaştırdık.

Üretici notu: şartnameyi kendi lotumuzla okumak

Biz yalnızca Milas'ta yetişen Memecik zeytininden yağ üretiyoruz; bu yüzden Milas şartnamesini kendi lotlarımız için cetvel olarak kullanıyoruz. Ekim'de, zeytin yeşilken toplanan 2025-EH-03 lotunda asitlik %0,28, peroksit 7,4 ve polifenol 384 mg/kg ölçüldü. Şartname %0,7'nin altını, en fazla 20'yi ve en az 100 mg/kg'ı istiyor. Aradaki farkı yaratan, şartnamenin de altını çizdiği bir pratik: Memecik zeytini toplandıktan sonra bekledikçe bozulmaya yatkındır. Zeytinlerimizi aynı gün kendi fabrikamızda, el değmeden, son sistem otomasyonla çalışan kapalı sistemde soğuk sıkıyor; yağı ışık ve oksijenden izole saklıyoruz. Her lotun değerleri lot defterinde yayımlanır. Milas tescilinin tarihçesini Milas zeytinyağı sayfamızda anlattık. Bu profili tatmak isterseniz erken hasat Ultra Premium 500 ml (asitlik ≤%0,3, polifenol >350 mg/kg) iyi bir başlangıçtır; tüm seçenekler zeytinyağı kategorimizde.