Etiketi okumak #7
Bilgiye Dön31 Ekim 2026 · 2 dk okuma
Gerçek El Yapımı Zeytinyağlı Sabun Nasıl Anlaşılır?
Kısa Cevap
Gerçek el yapımı zeytinyağlı sabunu "el yapımı" yazısı değil, içindekiler listesi ele verir: ilk sırada sodium olivate (ya da zeytinyağı ve sodyum hidroksit) olmalı, propylene glycol, sorbitol veya sodium laureth sulfate bulunmamalı. Bu üç ad, çoğunlukla hazır bir sabun bazının eritilip döküldüğüne işaret eder. Kalıp opak olur ve pH'ı bazik çıkar.
Gerçek el yapımı zeytinyağlı sabunu anlamanın yolu ambalajdaki "el yapımı" sözü değil, içindekiler listesidir. Zeytinyağının kalıbın içinde sabunlaştığını gösteren ad listenin başında olmalı; hazır sabun bazının izleri ise hiç olmamalıdır. Görünüş ve doku yalnızca ikinci planda ipucu verir.
"El yapımı" iki çok farklı işi anlatabilir
Birinci iş, yağın kostikle kalıpta sabuna dönüştüğü yöntemdir: soğuk ya da sıcak proses. İkincisi, fabrikada üretilmiş hazır bir bazı eritip renk ve koku ekleyerek kalıba dökmektir. İngilizcede "melt and pour" denen bu ikinci yöntemde de kalıbı bir insan döker, ama sabunlaşma çoktan başka yerde olmuştur.
İkisini ayıran şey listedeki adlardır. İngiltere'de satılan şeffaf bir hazır bazın içerik listesi örneğin şöyledir: aqua, glycerin, sodium stearate, propylene glycol, sorbitol, sodium laurate, sodium laureth sulfate. Kalıbınızın listesinde propylene glycol, sorbitol ve sodium laureth sulfate görüyorsanız, elinizde zeytinyağıyla sıfırdan yapılmış bir sabun değil, şekillendirilmiş bir baz vardır.
Etikette ne görmelisiniz?
- İlk sırada sodium olivate: sabunlaşmış zeytinyağı kalıbın gövdesidir.
- Ya da "olea europaea fruit oil, sodium hydroxide, aqua": bazı küçük üreticiler kalıba giren maddeleri yazar. İkisi de aynı yöntemi anlatır.
- Kısa liste: geleneksel bir kalıpta üç beş ad yeter.
Listenin neden ağırlık sırasıyla okunduğunu zeytinyağlı sabun marketlerde satılır mı yazımızda Kozmetik Ürünler Yönetmeliği üzerinden anlattık.
Kalıbın kendisi ne söyler?
Zeytinyağı ağırlıklı bir sabun opaktır; kristal gibi şeffaf kalıplar çoğunlukla glikol ve sorbitolle berraklaştırılmış bazlardır. Kalıp yeniyken yumuşaktır, kürlendikçe sertleşir. Yüzeyde ince beyaz bir tabaka görebilirsiniz; sabun yapanların "soda külü" dediği bu tabaka görünüş meselesidir. Parfümsüz bir kalıp hafif, yağımsı kokar. Bunların hiçbiri tek başına kanıt değildir, ama etiketle birlikte tutarlı bir tablo çizer.
"pH'ı nötr el yapımı sabun" diye bir şey yok
Gerçek sabun yağ asidi tuzudur ve doğası gereği baziktir. 2025'te Studia UBB Chemia'da yayımlanan bir çalışma, on el yapımı katı sabunu ölçtü: pH değerleri 9,10 ile 10,51 arasındaydı. Ambalajında "pH 5,5" yazan bir kalıp, temizliği sentetik yüzey aktif maddelerle yapan bir üründür. FDA de vücut temizleyicilerinin çoğunun bu tür sentetik deterjanlar olduğunu belirtiyor. Bu kötü değildir, ama sabun değildir. "Kostiksiz sabun" da aynı hatadır; nedenini soğuk proses sabun nedir yazımızda okuyabilirsiniz. Sabunu dile değdirerek test etmeyin.
Üreticiye sorulacak üç soru
1. Tam içerik listesini paylaşır mısınız?
2. Sabunu hangi yöntemle yapıyorsunuz, kaç hafta kürlüyorsunuz?
3. Parfüm, renklendirici ya da koruyucu var mı?
Milasso'nun cevabı kısadır: zeytinyağı bazlı, soğuk proses, parfüm, renklendirici ve koruyucu içermez; kalıba döküldükten sonra en az altı hafta kürlenir. Bu kürün maliyeti fiyata yansır, çünkü altı hafta raf tutan bir stoktur. Kalıbı el yapımı zeytinyağı sabunu sayfasından inceleyebilir, cildinize etkisi için zeytinyağlı sabunun faydaları yazısına bakabilirsiniz. Sofradaki yağ için zeytinyağı kategorimiz aynı Milas üretimini sunar.
Hassas, atopik ya da hasarlı ciltte yeni bir sabunu önce küçük bir alanda deneyin; bebeklerde bir uzmana danışın.
Sık Sorulan Sorular
- El yapımı sabun ile hazır sabun bazından yapılan sabun nasıl ayırt edilir?
- İçindekiler listesine bakın. Yağın kalıpta sabunlaştığı bir sabunda başta sodium olivate ya da zeytinyağı ve sodyum hidroksit yazar. Eritilip dökülen hazır bazlarda ise genellikle glycerin, sodium stearate, propylene glycol, sorbitol ve çoğu zaman sodium laureth sulfate bulunur. Bu bazlar da elle dökülür, ama sabunlaşma fabrikada yapılmıştır; zeytinyağı sonradan eklenen bir katkı olarak kalır.
- Şeffaf gliserinli sabun el yapımı zeytinyağlı sabun mudur?
- Çoğunlukla değildir. Zeytinyağı ağırlıklı soğuk proses sabun opak çıkar. Şeffaf kalıpların büyük kısmı, propylene glycol ve sorbitol gibi maddelerle berraklaştırılmış hazır bazlardan yapılır. Kalıp el emeğiyle dökülmüş, renklendirilmiş ve kokulandırılmış olabilir; yine de gövdesi zeytinyağı değildir. İçindekiler listesinin ilk adları bunu açıkça gösterir.
- Gerçek sabunun pH değeri kaç olur?
- Gerçek sabun yağ asidi tuzu olduğu için baziktir. 2025'te Studia UBB Chemia'da yayımlanan bir çalışmada on el yapımı katı sabunun pH değeri 9,10 ile 10,51 arasında ölçüldü. Ambalajında pH 5,5 yazan bir kalıp, temizleme işini sentetik yüzey aktif maddelerle yapan bir üründür. Bu onu kötü yapmaz, ama klasik anlamda sabun olmadığını gösterir.
- Sabun etiketinde sodium olivate ne demek?
- Sodium olivate, zeytinyağının sodyum hidroksitle tepkimeye girerek sabuna dönüşmüş hâlinin INCI adıdır. Listenin ilk sırasında yer alıyorsa kalıbın gövdesi zeytinyağı sabunudur. Bazı küçük üreticiler aynı sabunu, kalıba giren maddelerle "olea europaea fruit oil, sodium hydroxide, aqua" diye yazar. İki yazım da aynı üretim yöntemini anlatır.
- El yapımı sabunun üzerindeki beyaz tabaka zararlı mı?
- Soğuk proses sabunların yüzeyinde bazen ince, beyaz, pudramsı bir tabaka oluşur. Sabun yapanlar buna soda külü der; kalıbın havayla temas eden yüzünde oluşur ve görünüşle ilgili bir durumdur. İlk kullanımlarda suyla kendiliğinden gider. Tek başına kalitenin ne iyi ne kötü göstergesidir; asıl bakılacak yer yine içindekiler listesidir.
Kaynaklar
- Balea ve ark., "Quality Assessment of Handmade Soaps, Plant-Based Oils, and Skincare Creams: Physicochemical and Microbiological Analysis", Studia UBB Chemia 70(4):131-155, 2025 (on el yapımı sabunda pH 9,10-10,51)
- FDA — Frequently Asked Questions on Soap (sabunun tanımı; vücut temizleyicilerinin çoğu sentetik deterjandır)
- The Soapery — şeffaf hazır sabun bazı (melt and pour) içerik listesi
- Kozmetik Ürünler Yönetmeliği tam metni — MADDE 22 (bileşenlerin azalan ağırlık sırası)