Zeytinyağının Cilde Faydaları Neler? Kanıtın Söyledikleri ve Söylemedikleri

Zeytinyağının cilde kanıtlanmış faydası sınırlıdır: kuru ciltte yağ kaybını yavaşlatan bir yumuşatıcı ve suya dayanıklı makyajı çözen bir temizleyicidir. Her gün ve uzun süre sürüldüğünde ise deri bariyerini zayıflatabilir. Kırışıklığı açtığı, lekeyi sildiği ya da çatlağı önlediği iddialarının insanlarda güçlü bir kanıtı yoktur.

Kanıt nerede güçlü, nerede zayıf?

Türkçe aramalarda öne çıkan sayfalar zeytinyağını "hipoalerjenik", "gözenek tıkamaz" ve "kırışıklığa karşı etkili" diye anlatıyor. Çalışmaların gösterdiği tablo daha dengeli:

• Makyaj temizliği, kuru dirsek ve topuk: makul. Yağ, yağda çözünen kirleri çözer ve kısa temasta yüzeyi yumuşatır.
• Deri bariyeri: olumsuz. Danby ve arkadaşlarının 2013 çalışmasında (Pediatric Dermatology 30:42-50) 19 gönüllü bir kollarına günde iki kez altı damla zeytinyağı sürdü. Dört hafta sonra bariyer bütünlüğü anlamlı biçimde azaldı ve hafif kızarıklık görüldü; ayçiçek yağı sürülen kolda bu olmadı.
• Çatlak: zayıf. Cochrane derlemesi (Brennan 2012; 6 çalışma, 800 kadın), zeytinyağının da aralarında olduğu kremlerin gebelik çatlaklarını plaseboya göre anlamlı biçimde azaltmadığını buldu.
• Yara iyileşmesi: umut verici ama erken. Lin, Zhong ve Santiago'nun 2017 derlemesi bası yarası ve yanık çalışmalarını özetliyor; bunlar hekim gözetimindeki uygulamalardır, evde denenecek bir yöntem değildir.

Neden bariyeri zayıflatıyor?

Zeytinyağının ana yağ asidi oleik asittir. Oleik asit, ilaç ve kozmetikte cildin geçirgenliğini artırmak için kullanılan bir maddedir. Derinin dış katmanındaki yağ düzenini gevşetir; sürekli uygulamada dermatit tetikleyebilir. Danby çalışmasında linoleik asitçe zengin ayçiçek yağının bariyeri koruması da bu farkla açıklanıyor. Bu yüzden atopik egzama ya da hassas cilt varsa düzenli zeytinyağı sürmek önerilmez. Bebeklerde de aynı kanıt geçerli; ayrıntısı bebeklere zeytinyağı yazımızda.

"Komedojenik derecesi 2" bilgisi de yanıltıcı olabilir. Bu ölçek, saf maddelerin tavşan kulağına sürüldüğü testlerden gelir. Yüzünüzde, sizin cilt tipinizde ne olacağını tek başına göstermez. Sivilceye yatkın ciltte yağın yüzde gece boyu kalması riskli bir denemedir.

Üretici gözüyle: cilt için hangi yağ?

Erken hasat yağın değeri polifenolündedir ve bu değer sofrada, yenerek alınır. Polifenolün cilde sürüldüğünde insanda bir fayda sağladığını gösteren güçlü bir çalışma yok. Bu yüzden lot analiz değerlerimizde polifenolü 350 mg/kg'ın üzerinde olan erken hasat zeytinyağını cilt bakımı için önermiyoruz. Cilde bir yağ sürecekseniz taze, kokusu temiz bir natürel sızma yeterlidir. Bayat ceviz kokan, ışıkta beklemiş yağı yemekte kullanmıyorsanız cilde de sürmeyin.

Zeytinyağının cilt bakımında en dengeli hâli bize göre sabundur. Sabunlaşmada yağ, sabun ve gliserine dönüşür; ciltte yağ tabakası olarak kalmaz. El yapımı zeytinyağı sabunumuz soğuk proses yöntemiyle yapılır, en az altı hafta kürlenir; parfüm, renklendirici ve koruyucu içermez. Yöntemin neden farklı olduğunu soğuk proses sabun nedir yazısında anlattık.

Kalıcı kuruluk, kaşıntı, egzama ya da sivilce sorunu yaşıyorsanız ev yöntemlerinden önce dermatoloğunuza danışın.